Veba Geceleri

Minger Adası, 1901

Girit ile Kıbrıs arasında, nüfusunun yarısı Rum yarısı Türk, Osmanlı'nın son yüzyılında özerk bir idari yapı kazanmış hayali bir Akdeniz adası: Minger. 1901 baharında adada Çin'den kaynaklanan veba salgını patlak verir. Padişah II. Abdülhamid, salgını yönetmek için bir sağlık heyeti yollar — içinde kendi yeğeni Prenses Pakize Sultan, kocası doktor Nuri Bey ve ünlü mikrobiyolog Bonkowski Paşa da vardır.

Bonkowski Paşa, adaya vardığının ilk gününde öldürülür. Roman hem bir cinayet hikâyesi olarak, hem de — Pamuk'un söylediği gibi — bir "ulus inşası romanı" olarak ilerler. Karantina kararları, dini inançlar, ada halkının isyanları, Osmanlı bürokrasisinin ağırlığı, sonunda Minger'in kısa sürecek bağımsızlık ilanı. Ada Kemal Pasha benzeri bir figürle kurulur, bir ulusa dönüşür, sonra yavaşça küçük bir tarih parçası olarak kalır.

Pandemi tesadüfü

Pamuk romanı otuz beş yıl boyunca düşünmüş, son dokuz yılda yazmış. Kitap Mart 2020'de, Covid-19'un dünyayı sardığı günlerde yayımlandı — bir tesadüf. Pamuk bu okunma açısına rağmen ısrarla kitabın "bir tarih romanı" olduğunu, 1901 Osmanlı veba krizi üzerine kurulduğunu söyler. Türkiye'de yayımlandığı ay bir kamusal polemiğin merkezine oturdu: Romanın kurucu lider figürü Atatürk'e gönderme yapıyor mu? Pamuk hakkında bu nedenle dava bile açıldı, sonradan düştü.